Marka tescil masrafları; Türk Patent ve Marka Kurumuna ödenen resmî başvuru ile tescil harçlarından, sınıflandırma bedellerinden ve isteğe bağlı olarak vekillik hizmet ücretinden meydana gelir. 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu (SMK) uyarınca koruma altına alınmak istenen işaretin tescil süreçlerinde maliyetler, koruma kapsamına dahil edilen emtia sınıflarının adedine ve olası itiraz işlemlerine bağlı şekilde değişir. Bu giderler her takvim yılı başında yayımlanan resmî ücret tarifelerine göre belirlenir.
Marka tescil masrafları hangi temel gider kalemlerinden oluşur?
Marka tescil masrafları temel olarak resmî kurum harçları ile isteğe bağlı profesyonel vekillik ücreti olmak üzere iki ana grupta toplanır. Resmî masraflar başvuru, sınıf artırımı ve tescil belgesi düzenleme aşamalarında Türk Patent ve Marka Kurumuna (TÜRKPATENT) ödenirken; vekillik ücreti sürecin takibini yürüten vekile ödenen hizmet bedelidir.
Tescil sürecinde karşılaşılan zorunlu mali yükümlülükler, başvurunun kuruma sunulmasıyla başlar. Başvuru aşamasında yatırılan ilk harç, markanın şekli şartlar ve mutlak ret nedenleri yönünden incelenmesi ile Resmî Marka Bülteni üzerinden yayımlanması süreçlerini kapsar. Bu süreci itirazsız veya itirazları aşarak tamamlayan başvurular için ise tescil belgesi düzenleme ücreti gündeme gelir.
Süreç boyunca ortaya çıkabilecek gider kalemleri şu unsurlardan meydana gelir:
- İlk başvuru ve tek sınıf için kuruma yatırılan resmî işlem harcı,
- Seçilen her ek mal veya hizmet sınıfı için tahakkuk eden ilave sınıf harcı,
- Yayım süresinde üçüncü kişilerin itirazlarına karşı savunma yapılması durumunda doğan itiraz inceleme harçları,
- Nihai aşamada markanın sicile kaydı ve belgenin basımı için ödenen maktu (belirli ve kesin tutardaki) tescil harcı.
TÜRKPATENT resmî başvuru ve tescil harçları nasıl ödenir?
TÜRKPATENT resmî başvuru ve tescil harçları, kurumun elektronik başvuru sistemi (EPATS) üzerinden doğrudan kredi kartı veya banka havalesi yöntemiyle ödenir. Başvuru sahibi ya da vekili, sisteme tahakkuk eden harçları kanunda öngörülen kesin süreler içerisinde yatırarak işlemi onaylamak ve ödeme dekontunu sisteme entegre etmek zorundadır.
Marka koruması talep edilirken yapılan harç ödemeleri tek seferlik bir paket şeklinde tahsil edilmez. Süreç aşamalı olarak ilerlediğinden, ilk olarak yalnızca başvuru harcı yatırılır. Kurum uzmanları tarafından yapılan inceleme olumlu sonuçlanır ve 2 ay süren bülten yayını sürecinde herhangi bir itiraz gelmezse veya gelen itirazlar reddedilirse marka tescil kararı verilir.
Tescil kararının tebliğ edilmesinin ardından tescil belgesi ücretinin ödenmesi için başvuru sahibine 2 ay süre tanınır. Bu sürenin hak düşürücü (hakkın tamamen ortadan kalkmasına yol açan) nitelikte olduğu SMK m. 21 hükmünde yer alan düzenlemeler çerçevesinde kabul edilir. Belirtilen yasal süre içerisinde tescil harcı ödenmezse başvuru geri çekilmiş sayılır ve daha önce yatırılan başvuru harçlarının iadesi talep edilemez.
Marka sınıflandırması başvuru maliyetlerini nasıl etkiler?
Marka sınıflandırması, başvuruda seçilen mal ve hizmet gruplarının sayısını belirleyerek ödenecek toplam başvuru harcını doğrudan ve katlanarak artırır. Nice Sınıflandırması (uluslararası mal ve hizmet sınıflandırma sistemi) çerçevesinde yer alan toplam 45 sınıftan her biri için temel başvuru ücretine ek olarak sınıf harcı tahakkuk ettirilir.
Sınai mülkiyet hukukunda markanın hangi sektörlerde korunacağı sınıflar yoluyla tespit edilir. Bir işletme yalnızca tek bir alanda faaliyet gösteriyorsa tek sınıflı başvuru yaparak en düşük resmî harç tutarını öder. Ancak işletmenin faaliyet alanı genişledikçe ve birden fazla sektörde tescil istendikçe, her bir ilave sınıf için kurum tarifesinde belirlenen ek sınıf harcının ödenmesi gerekir.
Sınıf seçiminde yapılan hatalar maliyetleri iki farklı yönden olumsuz etkiler:
- Gereğinden fazla sınıf seçilmesi durumunda, fiilen kullanılmayan alanlar için fuzuli harç ödenir ve markanın kullanılmaması nedeniyle ileride iptal riski doğar.
- Eksik sınıf seçilmesi halinde ise işletmenin faaliyet gösterdiği kimi alanlar korumasız kalır ve sonradan yeni bir başvuru yapılarak tekrar tam başvuru harcı ödenmesi gerekir.
Marka vekili ile çalışmanın maliyet üzerindeki etkileri nelerdir?
Marka vekili ile çalışmak, başlangıçta vekillik hizmet bedeli nedeniyle toplam masrafı artırsa da hatalı işlem ve hak kayıplarını engelleyerek uzun vadede maliyeti düşürür. Marka vekilleri serbest meslek erbabı statüsünde çalıştıklarından, verdikleri danışmanlık ve temsil hizmeti için Türkiye Barolar Birliği veya vekillik asgari ücret tarifeleri doğrultusunda ücret talep ederler.
Hukuken bir marka vekili tutmak zorunlu değildir; bireyler veya şirket yetkilileri EPATS üzerinden bizzat başvuru yapabilir. Bununla birlikte, tescil edilebilirliğin önceden araştırılmaması nedeniyle yapılan başvuruların mutlak ret gerekçeleriyle reddedilmesi sıkça görülür. Bu gibi durumlarda yatırılan resmî harçlar kuruma irat kaydedilir ve başvuru sahibine iade edilmez.
Deneyimli bir vekil marifetiyle sürecin yönetilmesi, itiraz süreçlerinde doğru teknik savunmaların yapılmasını sağlar. Böylece haksız gerekçelerle başvurunun düşmesi önlenir ve gereksiz kurum harcı ya da mahkeme masrafları ödenmesinin önüne geçilir. Vekillik ücreti, davanın veya itirazın karmaşıklığına göre taraflar arasında serbestçe kararlaştırılır.
İtiraz ve benzeri süreçlerde ortaya çıkan ek masraflar nelerdir?
İtiraz ve benzeri süreçlerde ortaya çıkan ek masraflar; üçüncü kişilerin başvurularına itiraz etme harçları, gelen itirazlara karşı verilen savunma giderleri ve kurul inceleme ücretlerinden oluşur. Resmî Marka Bülteni’nde ilan edilen bir markaya itiraz edilmesi ya da başvurunun reddine karşı Kurul nezdinde itirazda bulunulması durumunda kuruma ayrı harçlar ödenir.
TÜRKPATENT kararlarına karşı kurum bünyesindeki Yeniden İnceleme ve Değerlendirme Dairesi (YİDD) nezdinde itiraz yoluna gidildiğinde, her bir itiraz işlemi için resmî harç tarifesindeki tutarlar tahsil edilir. İtirazın reddedilmesi halinde kurum içi idari yollar tükenmiş olur ve kararın iptali için dava açılması gerekir.
Kurul kararının iptali davası açılması gündeme geldiğinde ise yargılama giderleri devreye girer:
- Dava açılışında peşin harç, başvuru harcı ve tebligat giderleri vezneye yatırılır.
- Bilirkişi incelemesi gerekmesi halinde mahkeme veznesine bilirkişi ücreti depo edilir.
- Dava yetkili ihtisas mahkemesinde görülür; örneğin Antalya ilinde açılacak davalarda uyuşmazlıklar genel yetkili mahkeme sıfatıyla görev yapan Antalya Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi nezdinde çözümlenir.
Marka koruma süresi ve yenileme masrafları ne zaman gündeme gelir?
Marka koruma süresi başvuru tarihinden itibaren 10 yıl olup bu sürenin bitiminde markanın korunmaya devam etmesi için yenileme masrafları gündeme gelir. SMK m. 23 gereğince koruma süresinin sona erdiği ayın son gününden önceki 6 ay içinde yenileme harcı ödenerek tescil onar yıl süreyle uzatılır.
Yenileme talebinin anılan yasal süre içinde yapılmaması halinde, koruma süresinin sona erdiği ayın son gününden itibaren 6 ay içinde cezalı yenileme ücreti ödenerek hak kaybı önlenebilir. Bu ek sürenin de kaçırılması durumunda marka hakkı hükümsüz kalarak tamamen sona erer ve sicilden terkin edilir.
Yenileme harçları da tıpkı tescil harçları gibi her yıl güncellenen resmî tarifeye tabidir. İşletmelerin markalarını korumak adına bu takvimleri düzenli takip etmesi gerekir. Antalya merkezli bir işletme de dahil olmak üzere tüm hak sahipleri, yenileme işlemlerini ve harç ödemelerini doğrudan sistem üzerinden gerçekleştirir.
Varsayımsal örnek
Aşağıdaki olay kurgusaldır. Bir girişimci, iki ayrı mal sınıfı kapsayacak şekilde yeni bir logo ve isim için marka tescil başvurusu yapar. Başvuru sırasında iki sınıflı işlem harcını elektronik sistem üzerinden öder. Kurum uzmanı incelemesi ardından başvuru bültende ilan edilir; üçüncü bir kişi benzerlik iddiasıyla bu başvuruya itiraz eder. Girişimci itiraza karşı yazılı savunma sunar ve itirazın reddiyle birlikte tescil kararı kesinleşir. Girişimciye tanınan iki aylık yasal süre içerisinde maktu tescil belgesi harcı yatırılır; böylece tescil belgesi düzenlenerek sicil kaydı gerçekleştirilir.
Sıkça sorulan sorular
Marka tescil başvurusu reddedilirse ödenen harçlar iade edilir mi?
Hayır, marka tescil başvurusunun kurum tarafından reddedilmesi durumunda yatırılan resmî harçlar hak sahibine geri ödenmez. TÜRKPATENT harçları başvuru ve inceleme hizmetinin karşılığı olarak tahsil ettiğinden, olumsuz sonuçlanan başvurularda yapılan ödemeler kuruma irat kaydedilir ve işlem maliyeti başvuru sahibinde kalır.
Marka tescil süreci tamamlanmadan önce harç ödemesi yapılabilir mi?
Hayır, tescil belgesi harcı sürecin başında değil ancak başvuru olumlu sonuçlanıp tescil kararı verildikten sonra ödenebilir. Başvuru aşamasında yalnızca inceleme ve yayın giderlerini kapsayan başvuru harcı ödenir; belgenin düzenlenmesi için gerekli maktu harç ise kararın tebliğinden sonraki yasal sürede tahakkuk eder.
Marka tescil belgesinin geçerlilik süresi dolduğunda masraf ödemeden hak korunabilir mi?
Hayır, geçerlilik süresi dolan bir markanın korumasının devam edebilmesi için resmî yenileme harcının ödenmesi kanuni bir zorunluluktur. Herhangi bir harç yatırılmaksızın markanın kendiliğinden korunması mümkün değildir; yasal süresinde yenileme ücreti ödenmeyen markalar sürenin bitimiyle birlikte korumasını yitirerek sicilden silinir.
Marka tescil masrafları tek seferde mi tahsil edilir?
Hayır, marka tescil masrafları sürecin başında tek bir seferde topluca tahsil edilmez. İlk olarak başvuru ve sınıf harçları yatırılır; yaklaşık birkaç ay süren yasal inceleme ve ilan aşamalarının ardından başvuru onaylandığında tescil belgesi düzenleme harcı ayrı bir işlemle ödenir.
Tescilsiz kullanılan bir markanın tescil ettirilmemesi ileride masraf yaratır mı?
Evet, tescilsiz marka kullanımı üçüncü kişilerin aynı veya benzer işareti tescil ettirmesi halinde tecavüz davaları ve tazminat yükümlülükleri doğurur. Markayı korumasız bırakan işletmeler, ilerleyen süreçte tabela değiştirme, ürün toplama, hükümsüzlük davası ve yargılama giderleri gibi çok daha ağır maliyetlerle karşılaşabilir.
Kaynaklar
- 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut olayın özelliklerine göre sonuç değişebilir.



