Şirketlerde lisanssız yazılım denetimi iki yol: Hukuk davasında delil tespiti veya ceza soruşturmasında kolluk araması. Hak sahibi ihlal bildirir, mahkeme karar verir. İhbar genelde eski çalışan, rakip firma veya BSA (Software Alliance) üzerinden gider.

Hukuki dayanak: 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu (FSEK) madde 71. Lisanssız yazılım kullanma, çoğaltma, yayma suç. Tüzel kişi ceza almaz; şirket yönetim kurulu üyeleri ve imza yetkilileri şahsen sorumlu.

Denetim süreci adımları:

  1. Hak sahibi, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) kapsamında delil tespiti talep eder veya Cumhuriyet Savcılığına FSEK kapsamında şikayette bulunur.
  2. Mahkeme veya sulh ceza hâkimi arama kararı verir. Şirkete tebligat yapılmaz; delil karartmayı önlemek için baskın usulü uygulanır.
  3. İcra memuru veya polis, bilişim bilirkişisiyle şirkete gider. Arama kararını şirket yetkilisine ibraz eder.
  4. Bilirkişi bilgisayarları, sunucuları ve bulut sistemlerini tarar. Kurulu programlar ile şirketin lisans faturalarını eşleştirir. Disklerin adli bilişim kopyasını (imaj) alır.
  5. Mahal listesi ve tespit tutanağı düzenlenir; kopyalanan cihazlar ve bulunan lisanssız yazılımlar tutanağa yazılır.
  6. Bilirkişi teknik raporunu mahkemeye sunar.

Sonuçlar ağır. FSEK madde 71 uyarınca 1 yıldan 5 yıla kadar hapis veya adli para cezası var. Hak sahibi FSEK madde 68 uyarınca rayiç lisans bedelinin üç katına kadar tazminat ister. Mahkeme korsan yazılım yüklü bilgisayarlara elkoyar, iş durur.

Şirket savunma adımları:
Düzenli iç denetim yap. Ağdaki tüm makineleri tara. Lisanssız programı derhal kaldır. Lisans sözleşmelerini ve faturaları merkezi arşivle. Çalışan sözleşmelerine “izinsiz harici yazılım yükleme yasağı” ekle. Yazılım varlık yönetimi (SAM) uygula.